فقه حکمرانی سایت فقه حکمرانی به بررسی علمی و نوآورانه یکی از شاخههای نوپای فقه اسلامی میپردازد. فقه حکمرانی علم جدیدی است که در حال شکلگیری و تولد است و به زودی میتواند مبنای جدیدی برای تحلیل مسائل حکومتی و مدیریتی از منظر دینی ارائه دهد. این علم، بر اساس اصول دینی و فقهی، به دنبال راهکارهایی است که میتواند در عرصه حکمرانی و سیاستگذاری حرفهای تازهای برای بهبود و توسعه جوامع اسلامی داشته باشد.
این یادداشت به تحلیل حکمرانی بنگاهی در دنیای مدرن پرداخته و چالشهای مرتبط با آن را بررسی میکند. تفکیک مالکیت و کنترل در بنگاهها، تضاد منافع میان سهامداران و مدیران، و نارساییهای نظارتی از جمله مشکلات عمده در این حوزه هستند. همچنین، اهمیت شفافیت، مسئولیت اجتماعی بنگاهی (CSR) و نقش هیئت مدیره در نظارت و مشارکت در فرآیندهای تصمیمگیری بهطور مفصل مورد بررسی قرار میگیرد. هدف این یادداشت ارائه راهکارهایی برای ارتقای حکمرانی بنگاهی و حل مشکلات موجود است.
Read More »فقه حکمرانی و مسائل روز
تحول در ساختار حکمرانی جهانی: از نظم دولتی به حکمرانی چندلایه
در قرن بیست و یکم، حکمرانی جهانی با تغییرات بنیادین و چالشهای نوینی مواجه شده است. جهانی شدن موجب شده ساختارهای حکمرانی سنتی پاسخگوی نیازهای پیچیده جهانی نباشند و مدلهای جدیدی با مشارکت دولتها، نهادهای بینالمللی، سازمانهای غیردولتی و بخش خصوصی شکل گیرد. در این یادداشت، مفاهیم حکمرانی چندلایه، وابستگی متقابل کشورها، تأثیر قدرتهای چندقطبی و نقش روزافزون کنشگران غیردولتی در حکمرانی جهانی مورد بررسی قرار گرفته و فرصتها و چالشهای پیش روی این مسیر ترسیم شده است.
Read More »تحلیل حکمرانی شبکه: چالشها و کاربردها در سیاستگذاری عمومی
مقدمه در دنیای امروز، پیچیدگیهای فزاینده مسائل اجتماعی و نیاز به پاسخهای سریع و هماهنگ به بحرانها و چالشهای جدید، باعث شده است که مدلهای سنتی حکمرانی دولتی، همچون دولتهای مرکزی و بوروکراسیهای متمرکز، بهطور فزایندهای ناکافی به نظر برسند. این مسائل اغلب نیازمند هماهنگی و همکاری میان چندین بازیگر از بخشهای مختلف، از جمله دولت، بخش خصوصی و سازمانهای …
Read More »تحلیل و بررسی تنظیمگری در ایران: از گذشته تا امروز
تنظیمگری یکی از ارکان اصلی حکمرانی است که در ایران با توجه به ویژگیهای خاص تاریخی، فرهنگی و سیاسی کشور، تحولات زیادی را تجربه کرده است. این مقاله به بررسی سیر تاریخی تنظیمگری در ایران و چهار مرحله اصلی آن میپردازد: ۱) تنظیمگری مستقیم دولت، ۲) تنظیمگری با مجوزدهی و تأسیس نهادهای تخصصی، ۳) خصوصیسازی و کوچکسازی دولت، و ۴) گسترش نقش نهادهای مدنی و فضای مجازی. همچنین، الگوهای فعلی تنظیمگری در ایران شامل تنظیمگری حاکمیتی، خودتنظیمگری و تنظیمگری خصوصی بررسی شدهاند. در نهایت، برای بهبود این فرآیندها، پیشنهادهایی مبتنی بر روزآمدی، بومیسازی و حکمیسازی نظریههای حکمرانی اسلامی ایرانی ارائه میشود.
Read More »تحلیل مفاهیم بازتوزیع و تسهیلگری در حکمرانی
این یادداشت به تحلیل دو مفهوم کلیدی در حکمرانی، یعنی «بازتوزیع» و «تسهیلگری»، پرداخته و نقش آنها در تحقق رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی را بررسی میکند. بازتوزیع بهعنوان ابزاری برای کاهش نابرابریها و تقویت رفاه عمومی، و تسهیلگری بهعنوان رویکردی برای سادهسازی فرآیندهای اقتصادی و اجتماعی، در کنار یکدیگر بهعنوان ارکان حکمرانی مؤثر عمل میکنند. تجربیات جهانی در کشورهای مختلف نشان میدهد که برای رسیدن به توسعه پایدار، باید این دو رویکرد در هماهنگی با یکدیگر بهکار گرفته شوند. هدف این یادداشت، تحلیل تعامل این دو رویکرد و ارائه راهکارهایی برای بهبود حکمرانی است تا مسیر رشد و عدالت اجتماعی هموارتر گردد.
Read More »حکمرانی رفتاری: تحول در سیاستگذاری عمومی با تکیه بر رفتار انسانها
حکمرانی رفتاری: یک رویکرد نوین در کشورداری در عصر حاضر، با توجه به تحولات سریع در زمینههای اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی، مدلهای سنتی حکمرانی دیگر قادر به پاسخگویی کامل به نیازهای جوامع پیچیده و در حال تغییر نیستند. در این راستا، مفهوم “حکمرانی رفتاری” به عنوان یک رویکرد نوین مطرح شده است که بر استفاده از علوم رفتاری و روانشناسی …
Read More »اولین مقاله حکمرانی رفتاری: نظریهای نوین در کشورداری
مقالهای که در ادامه معرفی خواهد شد تحت عنوان “مقدمهای بر حکمرانی رفتاری: نظریهای نوین در کشورداری” به بررسی یک رویکرد جدید در علم حکمرانی میپردازد. این مقاله، نوشته دکتر محمدباقر عالی به همراه ناصر پورصادق و محمدرضا قرایی آشتیانی، یکی از آثار برجسته در زمینه به کارگیری مفاهیم علوم رفتاری در سیاستگذاری و حکمرانی است. با توجه به تحولات …
Read More »دگرگونیهای حکمرانی در قرن ۲۱: تحلیل تطور از مدلهای سنتی به نوین
مقدمه دومین مدرسه زمستانی در حکمرانی در تاریخ ۱۸ بهمن ۱۴۰۳ در مدرسه عالی فقاهت آستان قدس با حضور جمعی از متخصصان و علاقهمندان به مباحث حکمرانی و مدیریت دولتی برگزار شد. علاوه بر نشست قبلی با موضوع «نشست حکمرانی نوین در عصر جهانیشدن: چالشها، تحولات و چشماندازها» نشست دیگری به سخنرانی دکتر محمد باقر عالی، استاد برجسته حکمرانی و …
Read More »تحلیلی بر تحولات و چالشهای حکمرانی نوین
مقدمه: تغییرات بنیادین در حکمرانی معاصر حکمرانی در دنیای امروز دیگر فقط به معنای مدیریت دولتی و انجام وظایف اجرایی از سوی دولتها نیست. در دنیای مدرن، حکمرانی به مفهومی پیچیدهتر و چندجانبه تبدیل شده است که شامل تعامل بخشهای مختلف جامعه، از دولتها تا بخشهای خصوصی و نهادهای مدنی، میشود. این تحول به وضوح در دهههای اخیر، بهویژه پس …
Read More »نشست حکمرانی نوین در عصر جهانیشدن: چالشها، تحولات و چشماندازها
مقدمه دومین مدرسه زمستانی در حکمرانی، که در تاریخ ۱۸ بهمن ۱۴۰۳ در مدرسه عالی فقاهت آستان قدس رضوی برگزار شد، بهطور ویژه به بررسی ابعاد مختلف «حکمرانی» پرداخت. دکتر محمد باقر عالی، استاد برجسته حکمرانی و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، در این نشست به تحلیل و واکاوی تحولات حکمرانی نوین در دنیای معاصر پرداخت. این نشست علمی …
Read More »