تعاریف و مفاهیم حکمرانی

تنظیم‌گری به‌عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی نوین، نقشی کلیدی در تضمین منافع عمومی و ایجاد تعادل در فرآیندهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایفا می‌کند. این یادداشت به تحلیل فرآیند تنظیم‌گری، ضرورت‌ها و چالش‌های آن پرداخته و به بررسی مدل‌های جدید و نوآورانه‌ای مانند تنظیم‌گری تعاملی و پسادولت می‌پردازد. همچنین، اهمیت مشارکت مردمی و استفاده از فناوری‌های نوین در بهبود این فرآیند مورد تأکید قرار می‌گیرد. هدف از این تحلیل، روشن ساختن راهکارهایی برای تحقق تنظیم‌گری مؤثر و منطبق با نیازهای جوامع مدرن است.

این یادداشت به بررسی و تحلیل رویکردهای مختلف سیاست‌گذاری عمومی در حکمرانی می‌پردازد. با تمرکز بر مدل‌هایی همچون سیاست‌گذاری مبتنی بر گفتگو، شواهد تجربی، نظریه گروهی و مدل عقلایی، این مقاله چالش‌ها و فرصت‌های هر یک از این رویکردها را بررسی می‌کند. همچنین، به اهمیت ترکیب این رویکردها در شرایط پیچیده و پویای حکمرانی و تأکید بر مشارکت فعال مردم در فرآیند تصمیم‌گیری اشاره دارد. هدف این یادداشت ارائه درک عمیق‌تری از فرآیندهای سیاست‌گذاری و کمک به سیاست‌گذاران در طراحی سیاست‌های مؤثرتر و کارآمدتر است.

این یادداشت به تحلیل دو مفهوم کلیدی در حکمرانی، یعنی «بازتوزیع» و «تسهیل‌گری»، پرداخته و نقش آن‌ها در تحقق رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی را بررسی می‌کند. بازتوزیع به‌عنوان ابزاری برای کاهش نابرابری‌ها و تقویت رفاه عمومی، و تسهیل‌گری به‌عنوان رویکردی برای ساده‌سازی فرآیندهای اقتصادی و اجتماعی، در کنار یکدیگر به‌عنوان ارکان حکمرانی مؤثر عمل می‌کنند. تجربیات جهانی در کشورهای مختلف نشان می‌دهد که برای رسیدن به توسعه پایدار، باید این دو رویکرد در هماهنگی با یکدیگر به‌کار گرفته شوند. هدف این یادداشت، تحلیل تعامل این دو رویکرد و ارائه راهکارهایی برای بهبود حکمرانی است تا مسیر رشد و عدالت اجتماعی هموارتر گردد.

حکمرانی حکمی بر مبنای فلسفه توحیدی استوار است که در آن، تمامی پدیده‌های هستی تحت تدبیر و اراده الهی قرار دارند. در این تحلیل، به بررسی مبانی هستی‌شناسی توحیدی در حکمرانی پرداخته می‌شود که بر اساس آن خداوند تنها خالق و مدبر جهان است و هیچ‌گونه حاکمیتی بدون اراده الهی نمی‌تواند شکل گیرد. در این نظام، حکمرانی نه تنها به تأمین نیازهای دنیوی انسان‌ها پرداخته، بلکه هدف اصلی آن هدایت انسان‌ها به‌سوی کمال معنوی و رشد روحانی است. این تحلیل همچنین تفاوت‌های حکمرانی اسلامی را با مدل‌های مدرن و سکولار که در آن‌ها خداوند نقشی در تدبیر امور ندارد، بررسی می‌کند.

این مقاله به تحلیل انسان‌شناسی فطری در حکمرانی حکمی می‌پردازد و به‌طور خاص به ارتباط بین شناخت انسان و نحوه حکمرانی بر اساس فطرت انسانی در چارچوب تفکر اسلامی می‌پردازد. در این راستا، مفاهیم مختلفی چون مراتب نفس انسان از پایین‌ترین مرتبه (نفس اماره) تا بالاترین سطح (نفس مرضیه) بررسی می‌شود و تأثیر این مراتب در شکل‌دهی به حکمرانی اسلامی تحلیل می‌گردد. مقاله نشان می‌دهد که حکمرانی مؤثر باید به تمام ابعاد انسانی اعم از مادی، معنوی، فردی و اجتماعی توجه داشته باشد تا مسیر رشد و تعالی انسان فراهم گردد. همچنین با بهره‌گیری از آموزه‌های قرآن و فلسفه اسلامی، این نوشته پیشنهادهایی برای طراحی حکمرانی متناسب با فطرت و نیازهای انسان ارائه می‌دهد.

این یادداشت به تحلیل مبانی معرفت‌شناختی عقلائی و وحیانی در حکمرانی حکمی می‌پردازد و نقش این دو رویکرد در شکل‌دهی فرآیندهای حکومتی را مورد بررسی قرار می‌دهد. عقلانیت عقلائی، به‌عنوان ابزار تحلیل و استدلال، در تصمیم‌گیری‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کاربرد دارد، در حالی که وحی به‌عنوان منبعی الهی، اصول اخلاقی و حکومتی را ارائه می‌دهد. یادداشت حاضر بر تعامل و هماهنگی میان این دو مبنا تأکید دارد و نشان می‌دهد که چگونه این دو عامل می‌توانند به‌طور همزمان در ساخت حکمرانی عادلانه و کارآمد نقش‌آفرینی کنند. در نهایت، این تحلیل به درک بهتر اصول و اهداف حکمرانی حکمی در چارچوب معرفت‌شناختی اسلامی کمک می‌کند.

حکمرانی، به عنوان یک مفهوم سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، در تاریخ معاصر به ویژه پس از معرفی توسط بانک جهانی، به مسئله‌ای برجسته تبدیل شده است. این مفهوم عمدتاً در قالب هشت شاخص توسط بانک جهانی مطرح شد که به کشورهای مختلف، از جمله کشورهای در حال توسعه، توصیه شده است. این تعریف و دستورالعمل‌های مرتبط با آن به طور …